«عکس و زندگی روزمره شهری» در خانه هنرمندان ایران
Thursday, November 20, 2014

نشست «عکس و زندگی روزمره» چهارشنبه 28 آبان در تالار استاد امیرخانی خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، نخستین نشست از سلسله نشست‌های هنر و زندگی روزمره شهری با همکاری خانه هنرمندان ایران و سازمان زیباسازی شهر تهران با حضور دکتر عباس کاظمی، حامد کیا و علی کاوه برگزار شد.   
سخنران اول این نشست دکتر عباس کاظمی بود که محور صحبت‌های خود را حول مفهوم و نظریه‌های زندگی روزمره عنوان کرد و با بیان اینکه می‌خواهیم ببینیم چگونه می‌توان از این منظر عکس را مورد بررسی قرار داد، ادامه داد: در مطالعات زندگی روزمره که در واقع حوزه‌ای میان رشته‌ای محسوب می‌شود سه پارادایم کلی وجود دارد که یکی از آنها به فهم زندگی روزمره پرداخته و رویکرد تفسیری دارد، دیگری زندگی روزمره را نقد کرده و آن را مسخّر ارزش‌های سرمایه‌داری می‌داند و پارادایم سوم از دل زندگی روزمره پروژه مقاومت را دنبال می‌کند و معتقد است که به کمک خلاقیت‌های زندگی روزمره می‌توان به مبارزه سرمایه‌داری رفت. وی در ادامه گفته‌هایش امر معمولی را هسته مرکزی این مطالعات دانست و گفت: در این‌صورت فرهنگ را باید از منظر امر معمولی شناخت و پیامد چنین نگاهی این است که مرزبندی‌های سابق به‌هم ریخته و اینکه چه چیزی ارزش مطالعه دارد دچار دگرگونی می‌شود.
این استاد دانشگاه با تعریف امر معمولی در مقابل امر ملال آور و امر شگفتی‌ساز، به بحث در مورد بُعد جدیدی از نمایش زندگی روزمره به کمک هنر پرداخت و گفت: با محور قرار دادن امر معمولی، نمایش زندگی روزمره دیگر صرفا به‌دست هنرمندان انجام نمی‌شود بلکه این‌بار آدم‌های معمولی هستند که به نقش‌آفرینی هنری دست می‌زنند و رابطه میان زندگی روزمره و عکس نیز از همین امر نشات می‌گیرد. در این‌صورت هم می‌توان به بررسی چگونگیِ بازنمایی زندگی روزمره از خلال عکس‌ها پرداخت، و هم چگونگی ورود عکس به زندگی روزمره و اثرگذاری در آن زندگی روزمره را مورد بررسی قرار داد. در حالت نخست سه رویکرد عمده وجود دارد که عبارتند از رویکرد آلبومی به عکس، رویکرد دوم که به عکس به‌عنوان هنر متعهد و رهایی‌بخش می‌نگرد و به‌دنبال نشان دادن تضادها و تناقضات زیستن در دنیای سرمایه‌داری است، و رویکرد سوم که به مطالعات فرهنگی عکس مربوط است و بازنمایی را اساسا در پیوند با امر دروغین می‌داند. 
کاظمی در خصوص چگونگی تاثیرگذاری عکس در زندگی روزمره، با اشاره به این‌که عکس در واقع یک امر زبانی است که با تولید معنا جهان اطراف ما را می‌سازد، گفت: کاربرد عکس در دوران جدید به مدد تکنولوژی‌های دیجیتال دچار دگرگونی شده و در واقع حالت آئینی خود را از دست داده است؛ تولید و مصرف آن به امری معمولی تبدیل شده، موضوع آن نیز امر معمولی است، و خالقان آن نیز نه هنرمندان بلکه قهرمانان زندگی روزمره یعنی مردم معمولی هستند. 
این استاد دانشگاه سپس به برشمردن پیامدهای چنین موضوعی پرداخت و ادامه داد: در این‌صورت می‌بینیم که عکس از حد یک یادگاریِ صرف فراتر رفته و ابزار انتقال معنا و احساسات شده و هویت‌بخش می‌گردد. این وضعیت بر عطش خودبیانگریِ طبقه متوسط افزوده و مرز بین امر خصوصی و امر عمومی را به‌هم ریخته است. معنای خاطره نیز دچار تغییر شده و دیگر به گذشته‌های دور ارجاع نمی‌دهد. عکس‌های دیجیتالِ امروزین فاقد هاله مقدس دیروز بوده و روایت‌گری زندگی ما را برعهده گرفته‌اند. کاظمی در پایان گفته‌هایش این گفته‌ی والتر بنیامین را که «انسان‌ها در عصر مدرن توان قصه‌گویی و تبادل تجربه‌های جمعی را از دست داده‌اند» بی‌معنا دانست، چرا که به اعتقاد وی انقلاب دیجیتالیِ عکس‌ها قصه‌گوییِ تازه‌ای را آغاز کرده است.
سخنران بعدی این مراسم حامد کیا بود که به ارائه مقاله‌ای با عنوان «عکاسی دیجیتال، وقتی چشمان ناصرالدین‌‌شاه باز می‌شود» و توضیح نتایج یک مطالعه موردی در خصوص نقش تصویر و عکس در اینستاگرام در زندگی روزمره ایرانی پرداخت و گفت: خودبیانگری نیاز زندگی روزمره طبقه متوسط ایران است و با جهان ارتباطات نیز پیوند خورده است. زندگی روزمره ایرانی در دهه هشتاد از طریق سه فضای متصل به هم عکس را وارد زندگی کرده است. نخست حوزه احساسات و خودبیانگری که عکس به‌عنوان داده تولید می‌شود تا به‌دست مخاطب فیسبوکی برسد. بخش دوم را امید دیجیتالی می‌نامم که به عدم وجود منابع هویت بخش بیرونی و در نتیجه بازگشت به بدن و نمایش اغراق‌آمیز آن به‌عنوان یک منبع درونی مربوط می‌شود. و بخش سوم با فضاهایی مرتبط است که در آنها عکس گرفته و آپلود می‌کنیم که عبارتند از فضاهای اوقات فراغتی مثل تورهای مسافرتی، فضای گروه‌های دوستی، فضای درون اتومبیل، مهمانی‌ها، دانشگاه‌ها، کافی‌شاپ‌ها و اتاق خواب افراد. وی خودبیانگری در این فضاها را مهم‌ترین مساله زندگی امروز دانست که در ارتباط مستقیم با عکس قرار می‌گیرد.
سخنران پایانی این مراسم علی کاوه بود که به معرفی پروژه عکاسیeveryday Iran  در شبکه اجتماعی اینستاگرام پرداخت و گفت: رسانه‌های غربی به ایران به چشم یک کشور جهان سومی نگریسته و تصویر خاصی از ایران ارائه می‌دهند که بخشی از این امر به تصاویری مربوط می‌شود که توسط عکاسان ایرانی در اختیار این رسانه‌ها قرار می‌گیرد. در واقع این رسانه‌ها از میان تصاویر عکاسان ایرانی دست به گلچین زده و تصاویری را انتخاب می‌کنند که قادر باشند تصویر موردنظر آنها از ایران را به مردم دنیا عرضه کند. وی که به‌طور هم‌زمان در حال ارائه تصاویر مختلفی برای حاضرین در سالن بود، هدف پروژه عکاسی everyday Iran را ارائه تصویری واقعی از ایران با همه‌ی تنوع‌های درونی آن به مردم دنیا دانست که تصمیم‌گیری، انتخاب و قضاوت را بر عهده شخص بیننده قرار می‌دهد. کاوه در پایان گفته‌هایش با بیان اینکه در مدت زمان کوتاهی توانسته‌ایم مخاطبان بسیاری را جذب صفحه‌ی این پروژه در شبکه اجتماعی اینستاگرام کنیم، گفت: در گذشته امکان نمایش چنین تصاویری طرفا از طریق وبلاگ‌های عکاسی مجلات معتبر غربی امکان‌پذیر بود اما امروزه به مدد شبکه‌های اجتماعی این امر به راحتی قابل وصول است.