نقد و بررسی پنج فیلم کوتاه در خانه هنرمندان ایران
Saturday, September 10, 2016

پنج فیلم کوتاه در خانه هنرمندان ایران به نمایش در آمد.
به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در ادامه برنامه های سینماتک خانه هنرمندان ایران چهارشنبه 17 شهریور پنج فیلم کوتاه «همین الان یهویی» به کارگردانی طوفان مهردادیان و بنفشه اعرابی، «6 روز» «تجسد» و «هارمونی» ساخته پوریا مرادی و «موویلا» به کارگردانی ناصر سجادی حسینی به روی پرده رفت. در ادامه نیز نشست نقد و بررسی فیلم ها با حضور حسام مقامی کیا و کارگردانان این پنج فیلم برگزار شد.
مقامی کیا در ابتدا به فیلم «همین الان یهویی» اشاره کرد و گفت: یکی از ویژگی های مثبت این فیلم، صداگذاری آن است؛ ایرادی که در فیلم های کوتاه زیاد دیده می شود، این است که با کات خوردن نماها بیننده متوجه می شود که امبیانس فضا دچار سکته شده و صدا تغییر پیدا می کند. اما همین موضوع در این فیلم، یک حُسن محسوب شده و به درستی مورد استفاده قرار گرفته است. فیلم ضرباهنگ خوبی داشت، اگرچه با توجه به سوژه یک خطی فیلم می شد که کوتاه تر از این هم ساخته شود. دیگر نقطه قوت فیلم این است که برای صحنه های کوتاه یکی دو دقیقه ای، مدام ایده های جدیدی رو می شود. در واقع داستان جدیدی مطرح نمی شود، اما با ارائه خرده داستان ها و جزئیات جدید و بدیع باعث می شود بیننده فیلم را پیگیری کرده و هرچه بیشتر در حس و حال فیلم قرار بگیرد. 
اعرابی در خصوص این کار مشترک گفت: از زمان مطرح شدن ایده تا نوشتن فیلمنامه و دکوپاژ، تمام مراحل به صورت مشترک به انجام رسیده است. تصویربرداری فیلم با دوربین هندی کم انجام شده است. کار را با آزمون و خطا و در ابتدا با دوربین های حرفه ای آغاز کردیم. اما استفاده از این دوربین ها در فضای سلفی دشوار بود و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که تصاویر سلفی با هندی کم ضبط شوند. تاکید ما بر مود فیلم بود، بنابراین سعی کردیم افراد فنی را از فیلم حذف کرده تا فضای مستندگونه مدنظرمان حاصل شود. انجام این کار، سختی زیادی داشت اما نتیجه کار بهتر بود. 
وی درباره نوع نگاهش به فیلم کوتاه گفت: فیلم کوتاه در مقیاس جهانی یک ژانر است، نه یک کار دستگرمی. می بینیم کسانی تا آخر عمر کاری خود صرفا فیلم کوتاه می سازند. اما در ایران برای کسب مجوز تولید فیلم بلند، نیاز داریم فیلم کوتاه بسازیم. ضمن اینکه اثر نمایشی تنها در برخورد با مخاطب است که معنا پیدا می کند. در حالی که فیلم های مستند و کوتاه ما جایی پخش نشده و دیده نمی شوند. این روند، دوسویه است و نیاز به آزمون و خطا و بازخورد مخاطب دارد که در شرایط فعلی چنین اتفاقی نمی افتد.
مهردادیان نیز در خصوص نحوه فیلمبرداری فیلم گفت: ضبط فیلم با حضور تصویربردار را نیز آزمایش کردیم و در عین حال کار به گونه ای انجام شود که تصور سلفی گرفتن را در مخاطب ایجاد کند. اما با اینکار فضای صمیمی فیلم از بین می رفت و چون فضاسازی برای ما مهم تر از کیفیت تصویری فیلم بود، از حضور تصویربردار صرف نظر کردیم. اما سعی کردیم نه فرم و نه محتوای فیلم هیچیک از دیگری جلو نیفتد. شاید تکنیک سلفی گرفتن تبدیل به امری رایج شود، ولی معتقد نیستم که هر کاری را می شود با این تکنیک ساخت. 
وی در پاسخ به سوالی در خصوص جایگاه مخاطب در ذهن فیلمساز گفت: همه ی ما میل داریم که ایده های خود را با دیگران در میان بگذاریم. این آثار نیز هیچوقت کامل نمی شود مگر اینکه با مخاطب مواجه شود. اگرچه فرم برای من جذابیت دارد، اما دغدغه هایی داشته ام که می خواهم آن را با مخاطب به اشتراک بگذارم.
مقامی کیا سپس به فیلم «6 روز» پرداخت و گفت: فیلم المان هایی دارد که لو می دهد با چه اتفاقی مواجه خواهیم شد؛ تخت های خالی، فراموشی ها، عدم قرار گرفتن چیزها در جای درست خود و.. به بیننده می گوید که احتمالا با مرگ مواجه است. وی سپس به طرح سوالی در خصوص مخفی کردن چنین مساله ای پرداخت و مرادی پاسخ داد: تلاش من بر این بود که مابین حیطه انتزاعیات و حیطه واقعیت بمانم و فیلم به سمت هیچیک از این دو کشیده نشود. سعی کردم بازی ها نه زیاد ناتورالیستی و نه زیاد اغراق آمیز باشد تا فیلم شکل طعنه آمیز به خود بگیرد. تاکید اصلی «6 روز» بر روی فضاسازی و رسیدن به فضای خاص خود بود. 
منتقد سینمایی برنامه در ادامه به ویژگی های فیلم «تجسد» اشاره کرد و گفت:  در این فیلم همچون بسیاری دیگر از فیلم های کوتاه، شاهد غلبه ایده بر اجرا هستیم که شاید تا حدودی گریزناپذیر هم باشد؛ زمانی که از مرحله ایده به اجرا می رسیم، ممکن است جزئیات اجرا مثل نورپردازی، صحنه پردازی و.. به درستی انجام شوند، اما زمانی که در ترکیب با هم قرار می گیرند به نظر می رسد تماشاگر با هوشیاری متوجه اند که در حال تماشای فیلم هستند. آدم ها در بازی هایشان غرق نمی شوند و صحنه یکپارچگی خود را از دست می دهد. در «تجسد» تکنیک زوم بک با توجه به اینکه در منطق فیلم نمی گنجد، چنین حسی را به مخاطب القا می کند. به نظر می رسد در اینجا علاقه کارگردان بیشتر به آزمایش های اجرایی بوده تا یکدست باقی ماندن فیلم. در فیلم «هارمونی» نیز تامید بازیگران بر بسته ماندن لب هایشان موجب ایجاد این هوشیاری در بیننده می شود.
مرادی «تجسد» را فیلمی تجربی توصیف کرد و گفت: در ساخت این فیلم تلاش کردم حول مفهوم فیلم دست به تجربه زده و خودم را محدود نکنم. سر و کار خودِ فیلم نیز با سینما بود و نحوه فیلم دیدن سوژه فیلم نیز رایج نبود. زوم بک بکار گرفته شده در فیلم دلیل مضمونی نداشت و بیشتر به معماری خانه مربوط می شد. در «هارمونی» نیز سعی کردم بازیگران همچون فیلم های برسون، سبکی را به نمایش بگذارند؛ از این رو بازی ها کنترل شده و در نتیجه به دلیل کم حرف زدن، لب های آنها بسته باقی می ماند.
وی ادامه داد: پروسه تولید فیلم کوتاه، زمان مند است و ممکن است چند ماه طول بکشد. در لحظه نخست مخاطب را در نظر نمی گیرم اما در مرحله بازنویسی، به عنوان مثال دیالوگ هایی که برای مخاطب بی معنی باشد را حذف می کنم. این حرف من مختص فیلم کوتاه است و شاید درباره فیلم بلند صادق نباشد. چرا که ساخت فیلم بلند بدون در نظر گرفتن مخاطب را کاری بی معنا می دانم.
مقامی کیا در خصوص فیلم «موویلا» نیز گفت: گاهی اوقات شاهد بکارگیری بیش از حد نمادگرایی در فیلم های کوتاه هستیم. شاید با کم کردن از نمادگرایی و هضم ساده تر فیلم بتوان بر تعداد مخاطبان فیلم های کوتاه اضافه کرد. در «موویلا» می شد داستان را به شکلی سرراست تعریف کرد. ایده ی یک خطی فیلم خوب بود و با برخی جابجایی ها می تواند تبدیل به یک فیلم بلند شود.
سجادی حسینی در پاسخ گفت به هنر انتقادی قائل است و ادامه داد: فیلم خودم را نیز در همین راستا می بینم. ایده فیلم را نیز از داستان «شب نشینی باشکوه» غلامحسین ساعدی گرفته ام که در آن شاهد برشی از جامعه هستیم؛ جامعه ای که هیچ اتفاقی در آن نمی افتد. در «موویلا» نیز شاهد رفت و آمد پوچ و بی هدف آدم ها هستیم که هیچ گاه به انسجام نمی رسد. می پذیرم که اجرای فیلم عقب تر از ایده آن است، هم به این دلیل که ساخت فیلم کوتاه با این شرایط سخت است و دوم اینکه این نخستین فیلم من بود و تجربه چندانی نداشته ام. به شخصه در هنگام زایش اثر، مخاطب را در نظر نمی گیرم ولی در روند کامل شدن فیلم و به تدریج به این فکر می کنم که آیا مخاطب می تواند با اثر ارتباط بگیرد یا نه؟ ضمن اینکه فراموش نکنیم فیلم کوتاه مخاطب خاص خود را دارد که از حداقل هایی آگاه است.