دو فیلم مستند «اوسیا» و «بَرد» در سینماتک خانه هنرمندان ایران نقد و بررسی شدند
Thursday, November 03, 2016

دو فیلم مستند «اوسیا» و «بَرد» در خانه هنرمندان ایران به روی پرده رفتند.
به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در ادامه برنامه های مستند سینماتک خانه هنرمندان ایران که با همکاری انجمن تهیه کنندگان سینمای مستند برگزار می شود، سه شنبه 11 آبان دو فیلم مستند «اوسیا» به کارگردانی علیرضا دهقان و «بَرد» ساخته حمید جعفری در تالار استاد شهناز به نمایش در آمدند. در ادامه نیز نشست نقد و بررسی فیلم ها با حضور حمید جعفری، علیرضا دهقان و پدرام اکبری برگزار شد.
در ابتدای این نشست اکبری گفت: اهمیت و پیشینه قنات، به خوبی در درون فیلم «اوسیا» تنیده شده است. شگفتا که از مسئولان می شنویم که به بهانه نداشتن بودجه، از مسئولیت شانه خالی می کنند و آن را به گردن مالکان قنات ها می اندازند. با این وجود کارگردان فیلم به ضرورت برخی ملاحظات، کمتر وارد چالش نظری با این افراد شده است. در فیلم «بَرد» نیز یک زن را می بینیم که با کندن سنگ یا همان بَرد، معاش خانواده اش را تامین می کند؛ شرفِ کار و مادر بودن و زن بودن در این فیلم تجلی یافته است. فیلم اگرچه جمع و جور است، اما در مورد تلاش و کوشش سوژه فیلم کاملا روشنگرانه است.
در ادامه دهقان در خصوص روند تولید «اوسیا» گفت: در پژوهش متوجه شدیم اتفاقاتی برای قنات زارچ در یزد رخ داده که در آن زمان منابع مکتوب و دقیقی در خصوص آن وجود نداشت. بنابراین تصمیم گرفتیم برای بدست آوردن آماری دقیق، با مسئولانی که دغدغه آن را داشتند گفتگو کنیم. همین موضوع باعث طولانی شدن روند پژوهش شد. در ادامه سرنخ هایی بدست آوردیم که نشان می داد شاید همین افراد خود در آلوده شدن قنات دست داشته باشند، اگرچه ظاهر قضیه چیز دیگری بود. اما باز هم تحقیق کردیم تا از طریق مقنی های قدیمی تر و کسانی که خانه و مغازه خود را روی قنات زارچ احداث کرده بودند، نسبت به این موضوع اطمینان حاصل کنیم. 
وی ادامه داد: قنات زارچ پرونده ای طولانی در قوه قضاییه دارد؛ بیمارستان گودرزی که در بافت قدیمی شهر و روی قنات قرار دارد، به فاضلاب شهری وصل نبود و فاضلاب خود را وارد قنات زارچ می کرد و در ادامه نیز افراد دیگری به آن دامن زده بودند. در ابتدا تمام مسئولان این قضیه را تکذیب می کردند و می گفتند قرار بوده بیمارستان از سال 85 فاضلاب خود را به مرکز شهر پمپاژ کرده و وارد فاضلاب شهری کند. اما آماری که ما داشتیم، چیز دیگری را نشان می داد. 
دهقان اضافه کرد: بنابراین بحث آزمایش آب قنات را پیش کشیدیم تا قضیه روشن شود، اما در این مسیر نیز کارشکنی های صورت گرفت. چرا که معتقد بودند اعلام نتیجه آن ممکن است فاجعه ای به دنبال داشته باشد. به این دلیل که آبهای زیرزمینی یزد هنوز مورد استفاده مردم یزد است، و این فاضلاب های بیمارستانی نیز ممکن است از طریق قنات به لایه های پایینی نشت کرده باشد. در حال حاضر نیز اگرچه از آلودگی قنات کم کرده اند، اما قضیه به طور کامل حل نشده و ممکن است در آینده زنگ خطر را به صدا در آورد. به هر حال، در این فیلم قصد داشتیم این مشکل را طرح کنیم و به دنبال قضاوت نبودم.
پس از آن جعفری درباره فیلم «بَرد» و امکان طولانی تر بودن آن گفت: فیلمبرداری کار حدود 8 روز در محل به طول انجامید. اگرچه برخی دوستان فیلمساز نیز پیشنهاد داده بودند فیلم را طولانی تر کنم و امکان تامین بودجه برای آن نیز وجود داشت، اما تصمیم گرفتم فیلم را در همین محدوده به پایان برسانم؛ یعنی همان چیزی که از ابتدای کار و در حین فیلمبرداری و مونتاژ در نظر داشتم. فیلم «بَرد» بر اساس کم کردن و کاستن ساخته شده است. بنابراین تا جایی که امکان داشت از مسائل پیرامونی کم کردم تا به جوهر مدنظرم برسم که همان تلاش و کوشش زن بود.
وی افزود: منطقه ای که فیلم در آن ساخته شده است، یعنی روستای بُرم از توابع رامهرمز در خوزستان، منطقه ای پر از معادن سنگ است. کاری که زن می کند، یک کار «مردانه» محسوب می شود و کمی آن طرف تر از محل زندگی این زن، استخراج سنگ بصورت صنعتی صورت می گیرد و مردان زیادی مشغول این کار هستند. اما قصد نداشتم این چیزها را هم در فیلم تصویر کنم. تمرکز فیلم روی اقتدار و ابهت و توانایی این زن بود که به جنگ کوه رفته و زیر بار چیزی نمی رفت. «مریم» اگرچه شرایط سختی داشت، اما احساس بدبختی نمی کرد و از زندگی خود راضی بود.