خاورمیانه زخم زمین است
Wednesday, June 14, 2017

فیلم مستند «صدای سکوت» در خانه هنرمندان ایران نمایش داده شد.
به گزارش روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در ادامه برنامه‌های مستند سینماتک خانه هنرمندان ایران که با همکاری انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند برگزار می‌شود، سه‌شنبه 23 خرداد فیلم مستند «صدای سکوت» به کارگردانی پناه بر خدا رضایی در تالار استاد شهناز به روی پرده رفت. در ادامه نیز نشست نقد و بررسی فیلم با حضور حبیب احمدزاده، پناه بر خدا رضایی و پدرام اکبری برگزار شد. هنگامه گلستان نیز مهمان ویژه این برنامه بود.
اکبری در ابتدای این نشست در توضیحاتی گفت: کارگردان با بررسی نقش عکاسان در جبهه‌های جنگ کار ارزنده‌ای انجام داده است. تماشای تصاویر شهرهای خوزستان و دیگر مناطق غرب کشور پیش از جنگ و پس از آن با حجم بالای ویرانی، قلب انسان را به‌درد می‌آورد. چه کسی نزدیک‌تر از عکاس و فیلمبرداری که از جان می‌گذرد و دل به جبهه می‌سپارد تا قساوت‌ها را ثبت کند. «صدای سکوت» نیز به همین مساله پرداخته است. رضایی چهار فیلم سینمایی و تعداد زیادی فیلم کوتاه و مستند در کارنامه خود دارد.
پس از آن احمدزاده در بیان نظراتش گفت: اگرچه در دوران جنگ در آبادان و خرمشهر نیز حضور داشته‌ام، اما نکبت‌بار‌ترین و کثیف‌ترین صحنه‌های جنگ را در حلبچه دیدم. هیچ تناسبی میان آن کودکان و زنانی که در حلبچه کشته شدند، با سلاحی عظیم که علیه‌شان به‌کار گرفته شد وجود نداشت. در شرایط متعارف جنگی می‌توان انتظار کشته و زخمی شدن افراد را داشت، اما در هنگام حمله شیمیایی با افراد بی‌پناهی روبرو هستید که حتی نمی‌دانیم کشته شده‌اند یا هنوز نفس می‌کشند. ساخت چنین فیلم‌هایی لازم است تا به ما یادآوری کند چه بر ما رفته است، شاید بتوان بخشید اما نباید فراموش کرد که دوباره چنین بلایی به سر ما بیاید.
وی در خصوص پایان‌بندی فیلم و نقش عکاسان در جنگ توضیح داد: در حالی‌که فیلم می‌توانست به‌راحتی تبدیل به یک فیلم کلیشه‌ای خسته‌کننده تبدیل شود، اما کارگردان برای آن تمهیدی هوشمندانه و منطقی اندیشیده بود؛ ‌در عوض اینکه عکاسان را روی صندلی بنشاند و سخنان آنها را ضبط کند، نریشن‌ها را به روی تصاویر منتقل کرده است؛ همان‌گونه که عکاسان با چشم و نگاه خود سخن می‌گویند. لحظاتی پیش می‌آید که عکاس نیز عکس گرفتن را رها کرده و هم‌چون دیگر افراد از درد آنچه مشاهده می‌کند، زار می‌زند و گریه سر می‌دهد.
این نویسنده افزود: تفاوتی نیز میان عکاس ایرانی و عکاسان حرفه‌ای دنیا وجود دارد؛ اینکه عکاسان ایرانی با دل خود کار می‌کنند و رفتار آنها صرفا بر اساس تعقل نیست. در «صدای سکوت» این تفاوت به‌خوبی دیده شده است و می‌توان گفت ایرانی بودن فیلم مشخص است، در عین حال مخاطب خارجی نیز می‌تواند با آن ارتباط بگیرد. به نظر من این موفقیت بزرگی برای فیلم به شمار می‌آید.
احمدزاده در پایان گفت: متاسفانه جامعه بین‌الملل چشم خود را بر این فاجعه بست و همکاری کشورهای غربی با دولت عراق باعث شد، صدام حسین بتواند این‌چنین هار به جان مردم بیفتد. روزنامه‌های غربی تا دو ماه پس از رخ دادن فاجعه حلبچه ادعا می‌کردند این ایران بوده که سلاح شیمیایی به‌کار برده است. چنین کاری برای این بود که عراق بتواند موج اولی که می‌توانست دامن‌گیرش شود را از سر بگذراند. بنابراین باید متوجه باشیم عامل تکرار چنین جنایت‌هایی در سطح جهان کدام کشورها هستند.
رضایی نیز به روند تولید فیلم و سختی‌های آن اشاره کرد و گفت: تکلیف چنین فیلم‌هایی مشخص است و کپشن آغازین فیلم از زنده‌یاد کاوه گلستان به تماشاگر حق انتخاب می‌دهد که فیلم را ببیند یا نه، و اگر به تماشای آن نشست تلخی آن‌را نیز بپذیرد. «صدای سکوت» ماحصل تلاش یک مجموعه است که برای پژوهش، فیلمبرداری، ضبط و ثبت، صداگذاری و تدوین فیلم صورت گرفته است.
وی ادامه داد: راش‌ها به‌سختی تهیه شده است و به هرجای ایران سفر می‌کردم از افراد می‌خواستم اگر چیزی در آرشیو خود دارند در اختیار ما بگذارند. سپس تدوینگر ما کامران جاهدی این راش‌ها را با عکس‌های آن لحظات مطابقت داد تا سندیت آنها حفظ شود و بعد صداسازی برای آنها توسط آرش قاسمی صورت گرفت که کار دشواری بود. حس کردم پس از گذشت این سال‌ها، لازم است چنین فیلمی از نگاه ما ساخته شود تا نسل بعد نیز از این فاجعه جهانی آگاه شود. تمام تلاش خود را کردیم که فیلم تاریخ مصرف نداشته باشد و دغدغه‌های انسانی در آن مطرح شود.
هنگامه گلستان نیز در بخشی از برنامه به بیان خاطره‌ای از شهید سعید جان‌بزرگی و کاوه گلستان پرداخت. کامران جاهدی، تدوینگر «صدای سکوت»، نیز خاورمیانه را «زخم زمین» توصیف کرد و گفت: عواقب و اثرات جنگ تحمیلی هنوز در جامعه وجود دارد و رسالت مستندسازان آگاه کردن مردم نسبت به آنهاست.
در صحنه‌های نبرد جنگ تحمیلی، عکاسانی بسیاری بودند که همپای رزمندگان و سربازان در صف مقدم جبهه، به ثبت تصاویر رشادت‌ها و شهادت‌ها می‌پرداختند و یا پس از رخدادهایی چون بمباران‌ها و اصابت موشک‌های عراقی، به سرعت خود را برای عکاسی به محل وقوع حادثه یا تعرض نیروهای عراقی می‌رساندند. و در این میان کم نبودند عکاسان نام‌آوری که در طول هشت سال دفاع مقدس، نه تنها از پیروزی نیروهای خودی در مقابل دشمن شاد و سرافراز و پرامید می‌شدند که در برخورد با صحنه‌های تکان دهندۀ بازمانده از حملات شیمیایی صدامیان، با اندوه و بغضی بر جان و با اشک‌هایی روان بر گونه، به ضرورت و در جایگاه یک امدادگر از هیچ کمک ممکنی فروگذار نمی‌کردند؛ عکاسان-رزمندگانی که به جای سلاح، دوربین بر شانه و دست داشتند. مستند «صدای سکوت» که با پژوهش، کارگردانی و تهیه‌کنندگی پناه‌برخدا رضایی ساخته شده است، با نگاهی گسترده روایتی تکان دهنده از عکاسان جنگ درباره جنایات جنگ است.